Vladimir Horowitz

დაიბადა 1903 წლის პირველ ოქტომბერს, ებრაულ ოჯახში, კიევში. მისი მამა, სამუელ ჰოროვიცი წარმატებული ელეკტრიკი და ელექტრო პროდუქციით მოვაჭრე იყო გერმანიაში, ბაბუა იოაკიმ ჰოროვიცი კი არტ-ანტიკვარიით მოვაჭრე.
ვლადიმერი პატარაობიდანვე ეუფლეობოდა ინსტრუმენტსა და მუსიკალურ განათლებას, ძირითადად დედა, სოფია ბოდიკისაგან.
1912 წელს კი ჩააბარა კიევის კონსერვატორიაში, სადაც ასწავლიდნენ პედაგოგები ვლადიმერ პუჩალსკი, სერგეი ტარნოვსკი და ფელიქს ბლუმენფილდი.
1919 წელს წარჩინებით დაამთავრა კონსერვატორია, რახმანინოვის Piano Concerto No.3 In D Minor ის შესრულებით. სოლო კარიერა კი ერთი წლის შემდეგ, 1920 წელს დაიწყო.
მალე გახდა ცნობილი რუსეთის ტერიტორიაზე, სადაც აწყობდა ტურებს და ხშირად პურის, კარაქისა და შოკოლადის სახით იღებდა ჰონორარს, გარკვეული სიტუაციებიდან გამომდინარე ეკონომიკაში. მან 23 დამოუკიდებელი კონცერტი ჩაატარა ლენინგრადში.
1926 წელ ბერლინს ეწვია, შემდეგ კი პარიზს, ლონდონსა და ნიუ იორკს. 1940 წელს გაემგზავრა ამერიკაში და ომის დამთავრების შემდეგ მოქალაქეობაც მიიღო.
ჰოროვიცის კარიერამ კულმინაცია ა.შ.შში განიცადა, სადაც ჩაატარა მრავალი მნიშვნელოვანი და ინოვაციური კონცერტი, გააკეთა ჩანაწერები. 1989 წლის 5 ნოემბერს კი გარდაიცვალა და უბრალოდ დარჩა მსოფლიოს როგორც მეოცე საუკუნის უდიდესი პიანისტი.

რამოდნიმე კომპოზიცია, მისი შესრულებით

Ludwig Van Beethoven – Appassionata(First Movement)
Ludwig Van Beethoven – Appassionata(Second Movement)
Ludwig Van Beethoven – Appassionata(Third Movement)

უკვე გაქვს რამოდენიმე ნამუშევარი, შენს პროფესიონალიზმშიც მეტნაკლებად დარწმუნდი და ეძებ შეკვეთას, სამუშაოს, თუმცა მიდიხარ გასაუბრებაზე და თავს გრძნობ მორიგ ვინდოუსის გადამყენებელ პერსონად, რადგანაც ახლა დიზაინი კომპიუტერში კეთდება და რაც კომპიუტერში კეთდება, ბუღალტერიისა და ადნაკლასნიკების გარდა ამას მარტო “კომპიუტერეშიკი” ანუ “პროგრამისტი” აკეთებს, ჰო ეს საქართველოა შენ კი თავს დიზაინერს ეძახი.

CorelDraw™ს ბიუროკრატიული მოთხოვნა და შენი პოზიცია

მსოფლიოს თანამედროვე მედია კულტურის მიუხედავად, პროფესიონალი დიზაინერი თავისებურად აღიქვამს კომპანია Adobe®-ს რესურსებს, “ბავშვებს არ გვყივარს ქორელი, უფროსები კი ილუსტრატორს ვერ სწავლობენ” ეს ფრაზა ხშირად გამიგია ეროვნულ მედიახელოვანთა კულვარებში, ოფისის მენეჯერი კი რისი მენეჯერია თუ არ მოჰკრა ყური კულვარებში გავარდნილ ფრაზებს და მერე არ მიუდგა თავისებურად, როგორც თვითონ ეძახის “კრეატიულად”, შესაბამისად მოდის და გეუბნება, გააკეთე ქორელში, თუმცა ამ საკითხში სამართლიანი სუბიექტურობა კი ისაა, რომ იცოდე ნებისმიერი ტექნოლოგიის უპირატესობა და შეგეძლოს ოპტიმალური ბალანსის დაჭერა.

თანამედროვე დიზაინი და თოერიული ცოდნა

ეს არ არის თეორია არტეფაქტის მარკეტინგულ პოზიციაზე, ან უბრალოდ ნებისმიერი ტექნიკური რესურსის, მაგალითად კონკრეტული კომპიუტერული პროგრამის სრულყოფილი ცოდნა, აქ საუბარია მხატვრობასა და მეოცე საუკუნის ვიზუალურ ხელოვნებაზე, მესმის შენ ენდობი საკუთარ, საკმაოდ დახვეწილ, მრავალფეროვან და ორდინალურ გემოვნებას, მაგრამ რთულია შექმნა ახალი სანამ არ გაიგებ, რას და როგორ ქმნიდნენ შენამდე. დღევანდელ დიზაინერებში, საკმაოდ სერიოზული კრიზისია თეორიულ ცოდნაში, რეალურად დიზაინერსაც ვერ დაარქმევ, ის ადამიანია, რომელმაც ისწავლა ფოტოშოპი, ფონტების გადმოწერა და სურათების შერჩევა. საკმაოდ მცირე ყურადღება ექცევა ტიპოგრაფიას, ფერმცოდნეობას, კულტუროლოგიას, კომპოზიციას და სხვა…

დიზაინერი და დამკვეთი

რა არის დამკვეთისათვის ქონთენთი, რატომ ირჩევს კორპორატიულ ფერებს 5 წუთში, ან რატომ უნდა მწვანე ფონზე წითელი ტექსტი? ამაზე ფიქრმა, ამ ქალაქში შეიძლება საკმაოდ საშინელ, ფატალურ შედეგებამდე მიიყვანოს ადამიანი, განსაკუთრებით კი დიზაინერი… მთავარი პრობლემა კი მანც ისაა, რომ ლოგო რადგან პატარაა შედარებით იაფფასიანი სამუშაო ჰგონიათ, ხოლო ბანერებსა და პოსტერებში მეტ ნაკლებად კარგად იხდიან… ბუნებრივია, ასეთ კლიენტთან მუშაობისას, გიწევს ადაპტაცია გაუკეთო საკუთარ ფანტაზიებს, მის მსოფმხედველობაზე, რაც საკმაოდ უკან წევს პორტფოლიოს დონეს.

ბაუჰაუზის სამხატვრო სკოლა ოთხ სხვადასხვა ქალაქში არსებობდა (ვაიმარში 1919-25, დესაუში 1925-32, ბერლინში 1932-33 და ჩიკაგოში 1937-38) ოთხ სხვადასხვა არქიტექტორ-დირექტორის ხელმძღვანელობით (ვალტერ გროპიუსი – 1919-28, ჰანეს მაიერი 1928-30, ლუდვიგ მის ვან დერ როჰე 1930-33 და ლასცლო მოჰოლი-ნაგი 1937-38). ადგილისა და ხელმძღვანელობის ამგვარი ცვლილება ფოკუსის, ტექნიკის, ინსტრუქტორებისა და პოლიტიკის მუდმივ ტრანსფორმაციას ნიშნავდა. სკოლის ვაიმარიდან დესაუში გადასვლისას თიხის საამქრო დაიხურა, მიუხედავად იმისა, რომ საკმაოდ დიდი შემოსავლის წყარო იყო. მისის 1930 წელს სკოლის სათავეში მოსვლისას მან იგი კერძო დაწესებულებად გარდაქმნა და ჰანეს მაიერის მხარდამჭერებს სკოლაში დასასწრებად აღარ უშვებდა.

ბაუჰაუზს საფუძველი ჩაეყარა ევროპაში და, კერძოდ, გერმანიაში არეულობისა და კრიზისის პერიოდში. მისი დაარსება იყო მრავალფეროვან პოლიტიკურ, სოციალურ, საგანმანათლებლო და მხატვრულ მიმართულებათა სინთეზის შედეგი მე-20 საუკუნის პირველ ორ ათწლეულში.

პოლიტიკა

1870-იან წლებში გერმანიის იმპერიის კონსერვატიული მოდერნიზაცია ძალაუფლებას არისტოკრატიის ხელში ინარჩუნებს. მანვე განაპირობა მილიტარიზმი და იმპერიალიზმი ეკონომიკური განვითარებისა და სტაბილურობის შესანარჩუნებლად. 1912 წლისთვის მემარცხენე სოციალ-დემოკრატთა გაძლიერებამ პოლიტიკური პოზიციების პოლარიზაცია გამოიწვია საერთაშორისო სოლიდარობისა და სოციალიზმის იდეებით იმპერიალისტური ნაციონალიზმის წინააღმდეგ. 1914 წელს პირველი მსოფლიო ომიც დაიწყო.

1917 წელს გაგანია მსოფლიო ომის პერიოდში რუსმა მუშებმა და ჯარისკაცთა საბჭოებმა რუსეთში ძალაუფლება იგდეს ხელთ. მათი მაგალითის წაბაძვით შეიქმნა გერმანული კომუნისტური ფრაქციები, განსაკუთრებით კი სპარტაკისტთა ლიგა, რომელთა მიზანი მსგავსი რევოლუციის მოწყობა იყო გერმანიაშიც. მომდევნო წელს ომის დანაკარგებით დასუსტებულ გერმანიაში რევოლუცია მართლაც განოხორციელდა და სოციალ-დემოკრატები კაიზერის ხელისუფლებიდან გადაყენებას ახერხებენ რევოლუციური მთავრობის ჩანაცვლებით. 1919 წლის 1 იანვარს სპარტაკისტთა ლიგამ ბერლინზე კონტროლის აღება სცადა, რისი ჩახშობა სოციალ-დემოკრატებმა გერმანიის არმიის ნარჩენებისა და მემარჯვენე გასამხედროებულ ჯგუფებთან ერთად მოახერხეს.

19 იანვარს ჩატარებული არჩევნებით ვაიმარის რესპუბლიკა შეიქმნა. თუმცა კომუნისტური რევოლუცია კვლავაც ჩანაფიქრში რჩებოდა – მიუნხენში საბჭოთა რესპუბლიკა გამოცხადდა კიდეც, რომელიც ფრაიკორპსის მემარჯვენე ფრთამ და რეგულარულმა არმიამ მალევე ჩაახშეს.

ხელოვნება და არქიტექტურა

არტ-ნუვო (ან იუგენდსტილი გერმანიაში) მე-19 საუკუნის ისტორიულ მიმდინარეობათა აღორძინების მცდელობაში გარდატეხას ახდენს, თუმცა ახალი საუკუნის პირველ ათწლეულში მას მძაფრი კრიტიკით შეხვდნენ, ვინაიდან ამ პერიოდში გამეფებული რაციონალისტური იდეები ფორმალური ეფექტებისთვის პრაქტიკულ დასაბუთებას მოითხოვდა. მიმდინარეობის ყველაზე ეფექტური მოწინაამღდეგე ადოლფ ლოოსი 1908 წელს აქვეყნებს კრიტიკულ ნაშრომს “ორნამენტი და კრიმინალი”, სადაც ამტკიცებდა, რომ ზედაპირების დეკორაციის სურვილი პრიმიტიული იყო. მისი არგუმენტები მოგვიანებით მოდერნისტებმა აიტაცეს, რაც კატალისტი გახდა შემდგომში ზედაპირთა დეკორაციის სრულ უკუგდებაში.

კიდევ ორი გავლენა ახლად აღმოცენებულ არქიტექტურულ აზროვნებაზე შეიძლება მიეკუთვნოს 1903 წელს ბრესლაუს გამოყენებითი ხელოვნების სკოლის დირექტორ ჰანს პოელციგზე და დიუსელდორფის შესაბამისი სკოლის დირექტორ პეტერ ბეჰრენსზე.

Bauhaus, ძველი პოსტერი

წყარო: Wikipedia

შემოქმედების კლასიკური ხერხებისა და ტრადიციული მხატვრული მასალის უარყოფით, მინიმალისტები იყენებენ უბრალო გეომეტრიული ფორმების სამრეწყველო და ბუნებრივ მასალებს, ნეიტრალურ ფერებს (შავი, თეთრი), მცირე მუცოლობებს, ინდუსტრიული ნაწარმოების სერიულ, კონვეიერულ მეთოდებს. მინიმალისტური კონცეფციის შემოქმედებაში არტეფაქტი არის მისი წარმოების პროცესის წინასწარ განსაზღვრული შედეგი. მინიმალიზმი რომელმაც მიაღწია უფრო სრულ განვითარებას ფერწერასა და ქანდაკებაში, ფართო გაგებით ინტერპრეტირებულია, როგორც მხატვრულ საშუალებათა ეკონომია და გამოიყენება ხელოვნების სხვა დარგებშიც, ძირითადად თეატრსა და კინოში.

მინიმალიზმი გაჩნდა 60იანი წლების ამერიკაში, მისი საწყისებია კონსტრუქტივიზმში, სუპერმატიზმში, დადაიზმში, აბსტრაქციონიზმში, 50იანი წლების ამერიკულ ფორმალისტურ ფერწერაში, პოპ-არტში. მის უშუალო წინამორბედად ითვლება ამერიკელი მხატვარი ფრანკ სტელა, რომელმაც 1959-60 წლებში წარმოადგინა “შავი ნახატების” სერია, რომელშიც პრევალირებული იყო მოწესრიგებული წრფეები. პირველი მინიმალისტური ნაწარმოებები გამოჩნდა 1962-63 წლებში. ტერმინი “მინიმალიზმი” ეკუთვნის უოლჰეიმს, რომელმაც იგი გამოიყენა, მარსელ დიუშანის პოპ-არტის შემოქმედების გაანალიზებისას, რომეთაც მინიმუმამდე დაყავდათ არტისტის ჩარევა გარემომცვენ სამყაროში. მისი სინონიმებია “ABC არტი”, “პირველადი სტრუქტურები”, “ხელოვნება როგორც პროცესი”, “სისტემატური ფერწერა”. ყველაზე მეტად რეპრეზენტაციულ მინიმალისტთა შორის არიან კარლ ანდრე , მელ ბოჩნერი, ნორმან კარლბერგი,  სოლ ლეუიტი, რიჩარდ ალენი, უოლტერ ბენერდი. მათ აერთიანებთ მისწრაფება, ჩართონ არტეფაქტი გარემომცველ სამყაროში, გაითამაშონ მასალის ბუნებრივობა. დ. ჟადი განსაზღვრავს მას, როგორც “სპეციფიკურ ობიექტს”, რომელიც განსხვავდება პლასტიკური ხელოვნების კლასიკური ნაწარმოებებისაგან. დამოუკიდებელ როლს თამაშობს განათება, როგორც ხერხი მინიმალისტური მხატვრული სიტუაციის, ორიგინალური სივრცობრივი გადაწყვეტილების შექმნისა, გამოიყენება ნაწარმოების აგების ციფრული(კომპიუტერული) საშუალებები.

კაზიმირ მალევიჩი - შავი კვადრატი, 1913წ. ზეთი ტილოზე, რუსეთის სახელმწიფო მუზეომი, სანკტ პეტერბურგი.

Pablo Picasso, Le guitariste

მოდერნიზმს აკრიტიკებდნენ ტრადიციული კულტურისაგან განდგომის გამო – ანტირეალიზმის, ესთეტურობის, სოციალ-პოლიტიკური ანგაჟირებულობისაგან განდგომას, მისტიკასთან სიახლოვეს, მხატვრულ-გამომსახველობითი საშუალებების აბსოლუტიზაციის, ირაციონალურ სფეროებზე აპელაციის, ალგოიზმის, აბსურდულობისა და პარადოქსულობის, პესიმიზმისა და აპოკალიპტიკის, ფორმალიზმის, ხელოვნებასა და ცხოვრებას შორის საზღვრების წაშლის და სხვა მიზეზთა გამო. აქედან გამომდინარეობს დასავლელ მეცნიერთა ტერმინი “Postmoderne” (Transavangarde), რომელიც აღნიშნავს XXსაუკუნის უკანასკნელი მესამედის მხატვრულ კულტურაში მიმდინარე პროცესების კომპლექსს და წარმოადგენს თავისებურ რეაქციას ავანგარდზე.

Double Standards

რამოდენიმე საინტერესო ტიპოგრაფიული კონცეპტი გრაფიკულ დიზაინში ბერლინიდან

სრულ ზომაში სანახავად დააჭირეთ სურათს

სრულ ზომაში სანახავად დააჭირეთ სურათს

სრულ ზომაში სანახავად დააჭირეთ სურათს

სრულ ზომაში სანახავად დააჭირეთ სურათს

შალვა ქიქოძე, ავტოპორტრეტი

ყოველი ხელოვნება, ყოველი ერი იქმნება ეროვნულ ჩარჩოებში, მხოლოდ მაშინ აქვს მას ფასი და გამართლება…. მხოლოდ ეროვნულ ფარგლებში აღმოცენებულ ფორმას ეძლევა საერთაშორისო მნიშვნელობა……

შალვა ქიქოძე

შალვა ქიქოძე - გურული ქალი

ფერწერაზე - ლადო გუდიაშვილი, დავით კაკაბაძე, შალვა ქიქოძე (ცისფერყანწელები)

ბიოგრაფიული მონაცემები

შალვა გერასიმე ძე ქიქოძე დაიბადა 1895 წლის 27 მაისს ოზურგეთის მაზრის სოფელ ბახვში.

მხატვარის მამა, გერასიმე ლავრენტის ძე ქიქოძე, კოლეგიის რეგისტრატორი იყო. ერთხანს მასწავლებლად მუშაობდა სოფელ ნიგოითში. მხატვრის დედა მატრონე ევრიმეს ასული კალანდარიშვილი სუსტი ჯანმრთელობის გამო 1918 წელს გარდაიცვალა. შალვა ქიქოძეს უმთავრესად ბებია ზრდიდა (მამის მხრიდან). შალვას ყავდა და-ძმა სანდრო და ანეტა. ქიქოძეების ოჯახი ზაფხულობით იკრიბებოდა სოფელში ბებიასთან, სადაც ოჯახებით სტუმრად ჩადიოდნენ მამის ძმები დიმიტრი (მწერალ გერონტი ქიქოძის მამა), მიხეილი და თებრონე.

სოფელ ბახვის ბუნების წიაღში გატარებულმა ბავშვობამ განსაზღვრა მომავალი მხატვრის სიყვარული მშობლიური მხარისადმი. იგი ბავშვობიდანვე გამოირჩეოდა დაკვირვების უნარით, ხატვის სიყვარულით.  გერონტი ქიქოძე თავის წერილებში წერს “შალვა ქიქოძემ ხატვა თითქმის ლაპარაკთან ერთად დაიწყო. ის ფანქრით ხატავდა ყველაფერს, რასაც შეეძლო შთაბეჭდილება მოეხდინა ამ პატრიარქალურ და იდილიურ გარემოში აღზრდილ ბავშვზე… იგი ორი-სამი წლის იყო, როდესაც მარჯვენა ხელზე დამბლა დაეცა და იძულებული გახდა მარცხენა ხელით ეხატა”. გერონტი ქიქოძის და ნატალია კი, თვლიდა, შალვა ქიქოძეს ეს არ დაემართებოდა, რომ იგი – ჩვილი ბავშვი, დედის ავადმოყოფობიდ გამო, მისთვის მომვლელად მიჩენილ ახალგაზრდა გადიას ხელიდან არ გავარდნოდა. ამ საბედსიწერო შემთხვევის გამო, შალვა ქიქოძეს სამუდამოდ დაუზიანდა ხელი, თუმცა ამ ფიზიკურ ნაკლს მხატვრის თანამედროვეთა მოგონებით, მის შესანიშნავ გარეგნობაზე დიდად არ უმოქმედია. მხატვარი “მკვირცხლი ბუნების, გამხდარი, მაღალი, ლამაზი, უაღრესად განათლებული, იუმორის გრძნობით დაჯილდოებული ახალგაზრდა იყო” – იგონებდა ლადო გუდიაშვილი.

1902 წელს შალვა ქიქოძე შევიდა თბილისის ქართულ სათავადაზნაურო გიმნაზიაში. შალვა ქიქოძის დეიდაშვილი, ფსიქოლოგი დარეჯან რამიშვილი იგონებს, სათავადაზნაურო გიმნაზიაში სწავლის დროს, ქალ.დარეჯანის მამამ, რომელიც გიმნაზიის ზედამხედველი იყო,გიმნაზიის შენობაში გამოუყო შალვას ოთახი სახელოსნოდ, სადაც ხატავდა ხოლმე.სწავლის წლები – 1902-1914 იყო რევოლუციური სულისკვეთების აღმავლობის წლები. ახალგაზრდა მხატვარი არ რჩება გულგრილი ამ მოძრაობის მიმართ. იგი აკეთებს სასწავლებელში მოღვაწე რეაქციონერი პედაგოგების კარიკატურებს.

ქართული გიმნაზიის სრული კურსის დამთავრების შემდეგ შედის მოსკოვის უნივერსიტეტის იურიდიულ ფაკულტეტზე. მასთან ერთად მოსკოვის უნივერსიტეტში სწავლობდა სერგო კლდიაშვილი, რომელიც გამოთქვავდა გაკვირვებას, თუ როგორ ახერხებდა შალვა პარალელურად სამხატრო სასწავლებელში სწავლასაო. მწერლის ვარაუდით შ.ქიქოძეს იურიდიული ფაკულტეტი არ დაუმთავრებია. პარალელურად ემზადება მოსკოვის ფერწერის, ქანდაკებისა და ხუროთმოძღვრების სამხატრო სასწავლებელში გამოცდების ჩასაბარებლად.

1916 წელს შალვა ქიქოძე ჩაირიცხა მოსკოვის სამხატრო სასწავლებელში ფერწერის ჯგუფში. სადაც მან ისწავლა 2 წელი. პირველ წელს მან ისწავლა ნატურიდან ხატვა, მეორე წელი შემოქმედებით მუშაობას.მოანდომა.

შალვა ქიქოძე არაჩვეულებრივად ერკვეიდა ხელოვნების ისტორიაში, შესანიშნავად იცნობდა იმდროინდელ ფრანგულ ხელოვნებას. განსაკუთრებით გატაცებით საუბბრობდა იგი ვან-გოგზე და გოგენზე … “ შალვა ქიქოძეს ჰქონდა კიდევ საინტერესო თვისება - ცხოვრების იუმორის პრიზმაში დანახვის უნარი. სწორედ იუმორის შეგრძნების განსაკუთრებულმა უნარმა განაპირობა, ალბათ, მხატვრის აქტიური თანამშრობლობა მოსკოვის ერთერთ ყველაზე პოპულარულ თეატრულ ჟურნალში

“რამპა ჟიზნი”. მხატვრის პირველი მეგობრული შარჟი, ხელმოწერილი ფსევდონიმით შალიკო, გამოჩნდა 1915 წ. მას შემდეგ ცნობილი რუსი მხატვრების: მელნიკოვის, ჩელის მილიუტინის და სხვათა მეგობრული შარჟების გვერდით სისტემატურად ქვეყნდებოდა ახლგაზრდა ქართველის მახვილი კარიკატურები, ჩანახატები და მეგობრული შარჟები.

ა.ბახრუშინის სახელობის სახელმწიფო სათეატრო მუზეუმში დაცულია მოსკოვის თეტრ-კაბარე “ღამურას” ფარდა, რომელიც შ.ქოქიძის მიერ არის მოხატული.

1918 წლის დამდეგს შ.ქიქოძე თბილისში დაბრუნდა. იგი აგრძელებს თანამშრომლობას ჟურნალ-გაზეთებში. ის უკვე ამ დროოოისათვის გამოცცდილი კარიკატურისტია. მხატვარი დაახლოვებული იყო თეატრთან, გაფომებული აქვს მრავალი სპექტაკლი. იგი ქართული თეატრის ერთგული თეატრალი გახლდათ .

არქივში შემონახულია მსახიობების ვერიკო ანჯაფარიძის ბაბო გამრეკელის და სხვათა მოგონებები, შალვა ქიქოძის თეტრთან თანამშრობის შესახებ. თურმე იგი ვერ ეგუებოდა ზოგიერთი რეჟისორის კონსერვატულ მეთოდს, რის გამოც მხატვარი თავს შეზღუდულად გრძნობდა შემოქმედებითი საქმიანობის დროს.

სამშობლო მხარის, მისი ბუნებისა და ხალხის ეროვნული კულტურული მემკვიდრეობის უკეთ შეცნობის მიზნით, შალვა ქიქოძე ხშირად მოგზაურობდა საქართველოს სხვადასხვა კუთხეში, მონაწილეობდა საქართველოს მხატვართა საზოგადოებისა და საისტორიო-ეთნოგრაფიული საზოგადოების ერთობლივ სამეცნიერო ექსპედიციაში XV საუკუნის ძეგლის ნაბახტევის ეკლესიის კედლის მხატვრობის პირების გადმოსაღებად, სამეცნიერო ლიტერატურაში ცნობილია, რომ ექსპედიციაში სხვადასხვა დროს მონაწილეობდნენ: ლ. გუდიშვილი, დ. კაკაბაძე, მ. ჭიაურელი, გ. ერისთავი, კ.ზდანევიჩი, დ. შევარდნაძე, მ. თოიძე, შ. ქიქოძე.

1920 წლის 13 იანვარს შალვა ქიქოძე პარიზსს მიემგზავრება. 1921 წელს მონაწილეობა მიიღო დამოუკიდებელ მხატვრების საზოგადოების ყოველწლიურ გამოფენაში. მისი გამოფენები მოეწყო სხვადასხვა გალერეებში: კერძოდ “ლა ლიკორნსა” და “დამოუკიდებელთა სალონში”.

1921 წელის აგვისტოს დასაწყისში ჭლექით დაავადებული შალვა ქიქოძე პარიზიდან გერმანიაში, კერძოდ ფრაერბურგში მიემგზავრება, სადაც აღესრულა კიდეც. 1921 წლის 7 ნოემბერს ფრაერბურგის ქართველობამ საქართველოდან შორს, გერმანიის მიწა-წყალს მიაბარა შალვა ქიქოძე.

გამოყენებული რესურსები:

http://www.art.dlf.ge

http://87.skola.dlf.ge/shalva%20qiqodze

• ფილოსოფია
• ესთეტიკა
• ხელოვნება
• ჰუმანიტარული მეცნიერებები

პოსტმოდერნისტული განწყობილება მოიცავს აღორძინებისა და განმანათლებლობის იდეალების, სტანდარტებსა და ფასეულობებში იმედგაცრუების ინსტრუმენტით უპირისპირდება მათ რწმენას და შექმნილ იდეოლოგიას პროგრესის შესახებ, ჰუმანური რესურსების უსაზღვროებას და არტეფაქტით ეგოს სტანდარტულ დაკმაყოფილების გზებს.

პოსტმოდერნიზმის სხვადასხვა ნაციონალური ვარიანტებისათვის საერთო ნიშნად შეიძლება ჩაითვალოს მისი გაიგივება “დაღლილი:, “ენთროპიული” კულტურის ეპოქის სახელთან, რომელიც ხასიათდება ესქატოლოგიური განწყობილებებით, ესთეტიკური მუტაციებით, სტილთა დიფუზიით, მხატვრულ ენათა ეკლექტიკური შერევით. ავანგარდისტულ განწყობას აქ სიახლის სახით უპირისპირდება მისწრაფება თანამედროვე ხელოვნებაში ჩართოს მსოფლიო მხატვრული კულტურის მთელი გამოცდილება მისი ირონიული ციტირების გზით. რეფლექტურობა სამყაროს მოდერნისტულ კონცეფციაზე, როგორც ქაოსზე, იქცევა ამ ქაოსის თამაშობრივი ათვისების გამოცდიელბად, მის გარდაქმნად კულტურის ადამიანის სამკვიდრებლად, ისტორიის მონატრებად, რომელიც გამოიხატება ამავე დროს მისდამი ესთეტიკური დამოკიდებულებით, ინტერესთა ცენტრი “ესთეტიკის და პოლიტიკის” თემიდან გადააქვს “ესთეტიკისა და ისტორიის პრობლემაზე”

პოსტმოდერნიზმის ფილოსოფიურ-ესთეტიკურ საფუძველს წარმოადგენს ფრანგი პოსტსტრუქტურალისტებისა და პოსტფროიდისტების(დრეიდა) იდეები დეკონსტრუქციაზე, არაცნობიერის, ენის(ლაკანი), შიზოანალიზის(დელიოზი, გატარი) შესახებ, აგრეთვე იტალიელი სემიოლოგის ეკოს ირონიის კონცეფცია. ამერიკაში მოხდა პოსტმოდერნული პრაქტიკის მხატვრული გადაფურჩქვნა, რომელმაც შემდგომ უკუქმედება მოახდინა ევროპულ ხელოვნებაზე, პოსტმოდერნისტული კულტურის ძალოვან სფეროში მოექცა პოსტარაკლასიკური მეცნიერება და გარესამყარო.

ტერმინი – პოსტმოდერნიზმი, აღმოცენდა პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში, რ.პანვიცის ნაშრომში “ევროპული კულტურის კრიზისი” (1917წ). 1984 წელს თავის წიგნში “ესპანური და ლათინოამერიკული პოეზიის ანთოლოგია” დე ონისმა გამოიყენა ეს ტერმინი მოდერნიზმზე რეაქციის აღსანიშნავად, მაგრამ ესთეტიკაში იგი ვერ დამკვიდრდა, 1947წელს ტოინბი წიგნში “ისტორიის შესწავლა” ანიჭებს მას კულტუროლოგიურ დატვირთვას: პოსტმოდერნიზმი სიმბოლურად გამოხატავს რელიგიასა და კულტურაში დასავლეთის ბატონობის დასასრულს. კოქსი 70-იანი წლების ნაშრომებში, რომლებიც ეძღვნება ლათინური ამერიკის რელიგიის პრობლემებს, ფართოდ იყენებს ცნებას “პოსტმოდერნისტული თეოლოგია”. დასავლეთის წამყვანი პოლიტოლოგები (ჰაბერმასი, ზ.ბოდმანი, დ.ბელლი) პოსტმოდერნიზმს განმარტავენ, როგორც ნეოკონსერვატიზმის კულტურულ ჯამს, სოციუმის სიღრმისეული ტრანსფორმაციის გარეგან სიმპტომს, რაც გამოიხატება ტოტალურ კონფორმიზმში “ისტორიის დასასრულის იდეებში”(ფუკუიამა), ესთეტიკურ ეკლექტიზმში.

• პოლიტიკურ კულტურაში პოსტმოდერნიზმი აღნიშნავს პოსტუტოპიური აზრის სხვადასხვა ფორმათა განვითარებას.
• ფილოსოფიაში – პოსტმეტაფიზიკის, პოსტდრადიციონალიზმის, პოსტემპირიზმის ზეიმს.
• ეთიკაში პოსტპურიტანული სამყაროს პოსტჰუმანიზმს, პიროვნების ზნეობრივ ამბივალენტურობას.
• ზუსტ მეცნიერებათა წარმომადგენლები, პოსტმოდერნიზმს განმარტავენ, როგორც პოსტარაკლასიკური სამეცნიერო აზროვნების სტილს.
• ფსიქოლოგები – საზოგადოების პანიკური მდგომარეობის სიმპტომს, ინდივიდს, ესქატოლოგიურ წუხილს.
• ხელოვნებათმცდოდნეები – განიხილავენ როგორც ახალ მხატვრულ სტილს, რომელიც ნეოავანგარდისაგან განსხვავდება სილამაზესთან, როგორც რეალობასთან, თხრობითობასთან, სიუჟეტთან, მელოდიასთან და ჰარმონიასთან დაბრუნებით.

ტერმინი “პოსტმოდერნი” პოპულარული გახდა 60-70იან წლებში, ჩ.ჯეკინსის წყალობით – “პოსმოდერნისტული არქიტერქტურის ენა”(1977), მან აღნიშნა, რომ ეს ტერმინი 60-70იანი წლების ამერიკულ ლიტერატურის კრიტიკაში გამოიყენებოდა ულტრამოდერნისტული ლიტერატურული ექსპერიმენტების აღსანიშნავად, თავად ჯეკინსი კი მას რადიკალურად განსხვავებულ მნიშვნელობას ანიჭებს, იგი პოსტმოდერნიზმს ნეოავანგარდის ექსტრემიზმისა და ნიჰილიზმისაგან ჩამოშორებას, ნაწილობრივ ტრადიციებთან დაბრუნებას, არქიტექტორის კომუნიკაციურ როლს უწოდებდა.

პოსტმოდერნისტული ესთეტიკის სპეციფიკა დაკავშირებულია კლასიკური ტრადიციის არაკლასიკურ განმარტებასთან. კლასიკური ესთეტიკისაგან დისტანცირებული პოსტმოდერნიზმი არ შედის მასთან კონფლიქტში, მაგრამ მიისწრაფვის, რომ მოაქციოს იგი თავის ორბიტაში ახალ თეორიულ საფუძველზე.

პოსტმოდერნიზმის ესთეტიკამ, რომელიც არსებითად განსხვავდება სხვა დასავლეთ ევროპის ანტიკურ-ვინკელმანური ესთეტიკისაგან, წამოსწია მთლი რიგი ახალი პრინციპული დებულებებისა; განამტკიცა პოპულარისტული ესთეტიკური პარადიგმა, რასაც მივყავართ კლასიკური ესთეტიკური ცნებითი აპარატისა და კატეგორიათა სისტემის შინაგანი ტრანსფორმაციის შერყევასთან. პოსტმოდერნისტული ესთეტიკა, რომელიც სცილდება კლასიკური ლოგისის ჩარჩოებს, არის პრინციპულად ანტისისტემატური, ადოგმატური – უცხო, კონცეპტუალურ მსჯელობათა სიმკვეთრისა და ჩაკეტილობისათვის. მისი სიმბოლოებია ლაბირინთი, რიზომა. დეკონსტრუქციის თეორია უარჰყობს აზრის სისავსის რეპრეზენტაციას კლასიკურ გნოსსეოლოგიურ პარადიგმას, ხელოვნებაში “მყოფობის მეტაფიზიკას”, გადააქვს ყურადღება დისკონტინუალობის პრობლემაზე, დედააზრის არარსებობაზე, ტრანსცენდენტურად აღსანიშნავზე. კონცეფცია ტექსტის არათვითიგივეობაზე, რომელიც გვთავაზობს დესტრუქციასა და რეკონსტრუქციას, ერთდროულად დაშლასა და აგებას, ითვალისწინებს ლინგვოცენტრიზმიდან სივროცბრიობაზე გადასვლას, რადგან აღწევს განსხვავებულ ესთეტიკურ რაკურსებს – სურვილს(დელიოზი, გატარი, ლიბიდოზურ პულსაციებს (ლაკანი, ლიოტარი), ცდუნებას (ბოდრიარი), ზიზღს(კრისტევა). ამგვარმა ძვრამ გამოიწვია ძირითადი ესთეტიკური კატეგორიების მოდიფიკაცია. ახალი შეხედულება მშვენიერებაზე, როგორც გრძნობათა ნაზავზე კონცეპტუალური და ზნეობრივი დამყარებულია მის ინტელექტუალიზაციაზე, რომელიც მომდინარეობს ეკოლოგირუი და ალოგითმური მშვენიერების კონცეფციიდან, ასონანსური და ასიმეტრიული ორიენტაციიდან სილამაზის შესახებ, მეორე წესრიგის, როგორც პოსტმოდერნის ესთეტიკური ნორმის დისჰარმონიული მთლიანობიდან, აგრეთვე ნეოჰედონისტური დომინანტიდან, რომელიც დაკავშირებულია ხელოვნებაში ახალ ფიგურატიულობასთან (სახეობრიობასთან), ტექსტობრივი სიამოვნების, საგნობრიობის იდეებთან. მისი დაჟინებული ინტერესი უსახურისადმი გადაედინება მის გამუდმებულ “მოთვინერებაში” ესთეტიზაციის გზით, რომელსაც მივყავართ განსხვავებული ნიშნების გაქრობამდე, ამაღლებულის ცვლის გასაოცარი, ტრაგიკულს-პარადოქსული. ცენტრალურ ადგილს იკავებს კომიკური და მისი ირონიული ჰიპოსტასები: ირონიზმი იქცევა პოსტმოდერნისტული მოზაიკური ხელოვნების აზრთაწარმომშობ პრინციპად.

gagrzeleba iqneba bratsi

    აბსტრაკტული ხელოვნების ესთეტიკურ კრედოს წარმოადგენს კანდინსკის “სულიერება ხელოვნებაში” (1910) და სხვა. მისი არსი კი ხილული სინამდვილის ფორმათა ასახვიდან განთავისუფლებული ხელოვნებაა, რომელიც უფრო ოპტიმალურად გამოხატავს ობიექტურ სულიერებას. 

Kandinsky, On White 2, 1923

   აბსტრაქტული ხელოვნება განვითარდა ორ ძირითად მიმართულებათ:

•  ”უფორმო” ფერთა შეხამების ჰარმონიზაცია
• გეომეტრიული აბსტრაქცია

“უფორმო” ფერთა შეხამების ჰარმონიზაცია - 

ძირითადი წარმომადგენლები იყვნენ ადრეული კანდინსკი, კუპკა, ქვედარგის განვითარება დასრულდა ფობისტებისა და ექსპერსიონისტების ნაშრომებითა და ძიებებით, რაც გამოიხატებოდა ფერის “განთავისუფლებაში” რეალური სინამდვილის ფორმათაგან. მთავარი აქცენტი კეთდებოდა ფერადი ლაქის ღირებულების დამოუკიდებელ გამოხატვაზე, ფერებთან მიმართებისას მის კოლორისტულ რაციონზე, ფერთა მუსიკალურ სიმდიდრეზე (რამაც მომავალში საფუძველი ჩაუყარა, ე.წ ჯაზურ მხატვრობას), შესაბამისად აბსტრაქტული ხელოვნება მიედინებოდა “ყოფით ჭეშმარიტებათა” სიღრმეების, მარადიული  ”სულიერი არსებების”, “კოსმოსური ძალების” მოძრაობის, აგრეთვე, ადამიანურ განცდათა ლირიზმის და ტრამატიზმის გამოხატვისაკენ, ანუ ფერწერში გადმოდიოდა მრავალი მუსიკალური ინტერპრეტაცია.

გეომეტრიული აბსტრაკცია 

მიმდინარეობის წინამორბედები არიან სეზანი და ასევე სხვა კუბისტები, იგი მოიცავს მხატვრული სივრცის ახალ ტიპებს, ნებისმიერი შესაძლო გეომეტრიული ფორმების, ფერადი სიბრტყეების, სწორი და მდრუდე ხაზების შეხამებით.

მისი განშტოებებია: 

• მიხაილ ლარიონოვი (1981 – 1964)  - ლუჩიზმი
• ო.როზანოვი, ლ.პოპოვი – არასაგნობრიობა
• კაზიმირ მალევიჩი (1878 – 1935) - სუპერმატიზმი
• პიეტ მონდირიანი (1872 – 1944), ვან დუსბურგი (1883 – 1931) - ჰოლანდიური დაჯგუფება “სტილი”

ჰოლანდიელებმა წინ წამოსწიეს ნეოპლასტიციზმის კონცეფცია, რომელიც უპირისპირდება “შემთხვევითობის”, წმინდა გეომეტრიული ფორმების “უბრალოებას”, კონსტრუქტიულობასა და ფუნქციონალურობას.

“შემთხვევითობას, გაურკვევლობასა და ბუნების თავნებობას” – ვან დუსბიურგი.

the three graces (1917)

მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ აბსტრაქციონისტების ახალმა თაობამ (ჯ.პოლოკი, დე კუნინგი) სიურეალიზმიდან შეითვისა “ფსიქიური ავტომატიზმის” პრინციპი. პოლოკს შემოქმედებითი აქტისას ნაწარმოებიდან აქცენტი გადააქვს სურათის შექმნის პროცესზე, რაც თვითმიზნად იქცევა. აქედან იღებს სათავეს “ფერწერა-ქმედება”

აბსტრაქტული ხელოვნების სახესხვაობად 50-იანი წლების ამერიკაში გვევლინება “აბსტრაქტული ექსპრესიონიზმი” (მ. როტკო, ა. გორკი)

აბსტრაქტულმა ხელოვნებამგახსნა რეალური სულიერი გამოხატვის ახალი ჰორიზონტები მხოლოდ ფერის და აბსტრაქტული ფორმების მეშვეობით, ჩამოაშორა ხელოვნება ყოველდღიურ ემპირიას, პრაქტიციზმს, უტილიტარიზმს, სოციალურ ანგაჟირებულობას, რაც თავისთავად განაპირობებს მიმდინარეობის დონესა და ელიტარულობას, XXსაუკუნის აბსტარქტულ ტილოებში, მხოლოდ ერთეულ ნიმუშებია, რაც კლასიკის დონეს აღწევს, მათ შორის, კანდინსკი და მალევიჩის მრავალი ნამუშევარი.

 საქართველოში აბსტრაქტული მხატვრობის დამკვიდება უკავშირდება დავით კაკაბაძეს, მიდამი ინტერესი კი ხელახლა აღორძინდა 60-იან წლებში, კერძოდ ალექსანდრე ბანძელაძის შემოქმედებაში, მაგრამ საბჭოური, პოლიტიკური წნეხის გამო ვერ მოხდა მისი აღიარება, მხოლოდ 80-იანი წლებში, გარდაქმნის ეპოქისას, აბსტრაქციონიზმი ოფიციალურად იქნა აღიარებული საქართველოში, რასაც მოჰყვა აბსტრაქციონისტთა ნამუშევრების გამოფენა, ესენი იყვნენ:

• გიორგი ეძგვერაძე
• ილია და გელა ზაუტაშვილები
• ლუკა ლასარეიშვილი
• სოსო წერეთელი

თუმცა საქართველოში მაინც ვერ ჩამოყალიბდა აბსტრაქციონიზმი, ალბათ კომუნისტურ დიქტატურასთან დაკავშირებული პრობლემების გამო, თუმცა ფაქტია, მეორე პრობლემა

ძააან მაგარი გრაფიკული ანიმაცია…. ევროპული ესთეტიკით